Mahsuplaşma, bir GES'in şebekeye verdiği enerji ile tesisin şebekeden çektiği enerjinin birbirinden düşülmesidir. Türkiye'de lisanssız üretim tesislerinde bu hesap uzun süre aylık yapıldı: ay içinde şebekeye verilen toplam enerji ile çekilen toplam enerji karşılaştırıldı. 2026'da yapılan düzenlemeyle mesken aboneleri dışındaki lisanssız üretim tesislerinde mahsuplaşma saatlik yapılmaya başlandı. Bu değişiklik, özellikle ticari, sanayi ve tarımsal GES yatırımlarının fizibilitesini doğrudan etkiler.
Bu yazıda saatlik mahsuplaşmanın ne olduğunu, aylık mahsuplaşmadan farkını, kimleri kapsadığını ve GES teklifinde nasıl ele alınması gerektiğini anlatıyoruz. Kavramların temeli için önce öz tüketim ve mahsuplaşma yazımıza göz atabilirsiniz.
Düzenleme neyi değiştirdi?
Lisanssız elektrik üretim yönetmeliğindeki değişiklik 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Uygulamaya ilişkin 30.04.2026 tarihli ve 14531 sayılı EPDK Kurul Kararı ise 05.05.2026 tarihli ve 33244 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Bu düzenlemelerle mesken aboneleri hariç lisanssız üretim tesislerinde mahsuplaşma saatlik bazda yapılır. Sanayi, ticarethane ve tarımsal sulama gibi abone grupları bu kapsamdadır.
Aylık ve saatlik mahsuplaşma arasındaki fark
- Aylık mahsuplaşmada ay boyunca şebekeye verilen ve şebekeden çekilen enerji toplanıp karşılaştırılır. Öğle saatlerinde şebekeye verilen fazla enerji, aynı ayın akşam veya gece saatlerinde çekilen enerjiden düşülebilir.
- Saatlik mahsuplaşmada bu karşılaştırma her saat için ayrı yapılır. Bir saatte üretilen fazla enerji yalnızca aynı saatteki tüketimden düşülebilir; gündüz fazlası gece tüketimini karşılamaz.
Aşağıdaki tablo, bir işletmenin tek bir gününü dört zaman dilimiyle özetler. Değerler tamamen örnektir.
| Zaman dilimi | Üretim (kWh) | Tüketim (kWh) | Şebekeye verilen | Şebekeden çekilen |
|---|---|---|---|---|
| 06:00–10:00 | 60 | 50 | 10 | 0 |
| 10:00–15:00 | 180 | 90 | 90 | 0 |
| 15:00–19:00 | 60 | 80 | 0 | 20 |
| 19:00–06:00 | 0 | 80 | 0 | 80 |
| Toplam | 300 | 300 | 100 | 100 |
Günlük toplamda üretim ile tüketim eşittir. Aylık mahsuplaşma mantığında şebekeye verilen 100 kWh, çekilen 100 kWh'ten düşülebilir ve net çekiş sıfıra yaklaşır. Saatlik mahsuplaşmada ise gündüz verilen 100 kWh, akşam ve gece çekilen 100 kWh'ten düşülemez. Tesis 100 kWh için şebeke bedeli öder; verilen 100 kWh ise ayrı bir bedel üzerinden değerlendirilir. Bu bedel genellikle şebekeden alınan enerjinin bedelinden düşük olduğu için tasarruf azalır.
Fizibiliteye etkisi
Saatlik mahsuplaşmada belirleyici olan, üretimin ne kadarının üretildiği saatte tüketildiğidir; yani öz tüketim oranı.
- Gündüz çalışan tesisler daha az etkilenir: Mesai saatlerinde üretim yapan fabrikalar, gündüz açık olan işyerleri ve güneşli saatlerde çalışan sulama pompaları üretimin büyük kısmını aynı saatte tüketir.
- Gece tüketimi yüksek tesisler daha çok etkilenir: Gece vardiyası, soğuk hava deposu veya akşam yoğunluğu olan işletmelerde gündüz fazlası artık gece tüketimini karşılamaz.
- Sistem boyutu yeniden düşünülmelidir: Aylık tüketimin tamamını karşılayacak şekilde büyütülen bir sistem, saatlik mahsuplaşmada gün ortasında fazla enerji üretip bu enerjiyi düşük bedelle değerlendirmek zorunda kalabilir. Gündüz yük profiline göre boyutlandırma çoğu zaman daha iyi geri ödeme verir.
- Depolama ve yük kaydırma değer kazanır: Batarya, gündüz fazlasını akşam saatlerine taşıyarak öz tüketimi artırır. Bazı yüklerin gündüz saatlerine kaydırılması da aynı etkiyi yaratır. Büyük ölçekli depolama için konteyner tipi batarya (BESS) rehberimize bakabilirsiniz.
Teklifte nasıl ele alınmalı?
- Saatlik tüketim profilini kullanın: Aylık fatura toplamı yerine tesisin gün içindeki tüketim dağılımı esas alınmalıdır. Mümkünse sayaç verisi veya vardiya bilgisi istenir.
- Mahsuplaşma yöntemini açıkça yazın: Tasarruf hesabının saatlik mi aylık mı mahsuplaşmaya göre yapıldığı teklifte belirtilmelidir.
- Karşılaştırma sunun: Aynı sistem için saatlik ve aylık mahsuplaşmaya göre tasarrufu yan yana göstermek, müşterinin değişikliğin etkisini anlamasını kolaylaştırır.
- Depolama seçeneğini değerlendirin: Bataryalı ve bataryasız senaryoların öz tüketim ve geri ödeme sonuçlarını karşılaştırın.
- Mevzuatı varsayım olarak belirtin: Bedeller ve koşullar değişebileceği için bunları kesin taahhüt değil, hesap varsayımı olarak yazın.
Geri ödeme hesabının diğer girdileri için geri ödeme süresi yazımıza bakabilirsiniz.
PVAGE ile saatlik mahsuplaşma hesabı
PVAGE'nin sistem ve finansal analiz modülünde üretim ve tüketim saat saat karşılaştırılır; şebekeye verilen ve şebekeden çekilen enerji ile tasarruf saatlik mahsuplaşmaya göre hesaplanır. Aynı sistem için saatlik ve aylık mahsuplaşmaya göre tasarruf yan yana gösterilir. Batarya eklendiğinde öz tüketim ve tasarrufun nasıl değiştiği hesaplanır.
Sonuçlar teklif belgesine ve finansal analiz raporuna aktarılır; böylece müşteriye sunulan tasarruf rakamının hangi mahsuplaşma yöntemine dayandığı açıkça görünür. Ayrıntılar için finansal analiz özellik sayfasına göz atabilirsiniz.
Özelliği inceleyin: GES Geri Ödeme Süresi ve Finansal Analiz