Bir çatı GES projesinin teklifi, malzeme listesi ve montaj planı büyük ölçüde saha keşfinde toplanan bilgiye dayanır. Keşifte atlanan bir detay; yanlış kablo metrajı, sahada eksik çıkan malzeme ya da müşteriyle sonradan yaşanan bir anlaşmazlık olarak geri döner. Bu yazıda çatı, taşıyıcı yapı, elektrik altyapısı, tüketim, fotoğraflar, iş güvenliği ve müşteri beklentileri başlıklarında sahada nelere bakmanız gerektiğini anlatıyor, sonunda yazdırıp kullanabileceğiniz bir kontrol listesi veriyoruz.
Keşfe gitmeden önce
Keşif sahada başlamaz. Gitmeden önce müşteriden son 12 aya ait elektrik faturalarını veya en azından birkaç farklı mevsimden fatura örneğini isteyin. Adresi uydu görüntüsünden kontrol edin, çatının yaklaşık şeklini ve çevresindeki yüksek binaları, ağaçları not alın. Yanınızda şerit metre veya lazer metre, eğim ölçer (veya telefon uygulaması), pusula, fotoğraf makinesi, iş güvenliği ekipmanı ve boş keşif formu bulunsun.
Çatı bilgileri
Çatı tipi ve durumu
Kiremit, trapez sac, sandviç panel, membran kaplı teras veya beton teras gibi çatı tipleri farklı bağlantı elemanları gerektirir. Kaplamanın yaşını ve durumunu not edin: kırık kiremit, paslanmış sac, su alan noktalar veya yakın zamanda yenilenmesi gereken bir kaplama varsa, bunun panel montajından önce çözülmesi gerekir. Paneller çatıya yirmi yılı aşkın süre kalacağından, eskimiş bir kaplamanın üzerine montaj yapmak ileride panellerin sökülüp yeniden takılması anlamına gelebilir.
Yön, eğim ve kullanılabilir alan
Her çatı yüzeyinin yönünü (güney, güneydoğu, doğu vb.) ve eğimini ayrı ayrı ölçün. Kullanılabilir alanı hesaplarken kenar güvenlik paylarını, bakım için yürüme koridorlarını ve engellerin çevresindeki boşlukları düşün. Brüt çatı alanı ile panel yerleştirilebilecek net alan arasında belirgin bir fark olabilir.
Engeller ve gölge kaynakları
Baca, havalandırma, anten, klima dış ünitesi, çatı pencereleri ve parapet duvarları konumları ve yükseklikleriyle kayda geçirilmelidir. Çatının dışındaki komşu binalar, ağaçlar ve direkler de gölge kaynağıdır; yaklaşık yükseklik ve çatıya mesafelerini not edin. Gölgenin üretime etkisini gölge analizi yazımızda ayrıntılı anlattık.
Erişim
Çatıya nasıl çıkılacağı, malzemenin nasıl taşınacağı ve vinç veya iskele gerekip gerekmediği montaj maliyetini doğrudan etkiler. Bina girişinin genişliği, merdiven, çatı kapağı ve araç yanaşma imkânı not edilmelidir.
Taşıyıcı yapı notları
Keşifte statik hesap yapılmaz, ama statik değerlendirmeyi yapacak kişinin ihtiyaç duyacağı bilgiler toplanır: çatı taşıyıcısının türü (ahşap makas, çelik aşık, betonarme), aşık veya mertek aralıkları, görülebiliyorsa kesit ölçüleri, sehim veya çatlak gibi görünür hasarlar ve binanın yaklaşık yaşı. Teras çatılarda kaplama altındaki yalıtımın yapısı, ağırlıklı (balastlı) sistem mi yoksa ankrajlı sistem mi kullanılacağına karar vermek için önemlidir.
Elektrik altyapısı
Ana pano ve sayaç
Ana panonun yerini, içindeki boş yeri, ana şalterin anma akımını ve mevcut koruma elemanlarını fotoğraflayın. Sayacın tipi, seri numarası ve konumu not edilmelidir; resmi başvuruda bu bilgiler istenebilir. Tesisatın tek faz mı üç faz mı olduğunu ve abonelik bilgilerini fatura üzerinden de doğrulayın.
Topraklama
Mevcut topraklama tesisatının varlığı ve durumu kontrol edilmelidir. Topraklamanın ölçümü ve gerekirse yenilenmesi projenin kapsamına ve maliyetine girer; keşifte bunun bilinmesi teklifin eksik kalmasını önler.
Kablo güzergâhları ve mesafeler
Panellerden inverter konumuna kadar olan DC kablo güzergâhını ve inverterden ana panoya kadar olan AC kablo güzergâhını adım adım izleyin. Kablonun hangi duvardan, hangi şafttan veya kanaldan geçeceğini, kaç metre olduğunu ve kaç dönüş yaptığını not edin. Kuş uçuşu mesafe ile gerçek güzergâh arasındaki fark çoğu zaman azımsanamayacak kadar büyüktür.
İnverter konumu
İnverterin monte edileceği yer serin, havalandırılabilir, doğrudan yağmura ve uzun süre güneşe maruz kalmayan, bakım için ulaşılabilir bir nokta olmalıdır. Duvarın taşıma durumu, çevredeki boşluklar ve internet bağlantısı (izleme için Wi-Fi veya kablo) kontrol edilmelidir. Depolama isteniyorsa akü için ayrı bir alan gerekir.
Tüketim bilgileri
Faturalardan aylık tüketim miktarlarını, birim fiyatı ve sözleşme gücünü çıkarın. Tüketimin gün içindeki dağılımı da en az yıllık miktar kadar önemlidir: gündüz çalışan bir işletme ile akşamları tüketen bir konut, aynı yıllık tüketimde bile farklı öz tüketim oranlarına sahip olur. Müşteriye çalışma saatlerini, yaz ve kış farkını, klima veya ısı pompası gibi yüksek güçlü cihazları ve ileride planlanan elektrikli araç şarjı gibi ek yükleri sorun. Bu konunun hesaba etkisini öz tüketim ve mahsuplaşma yazımızda anlattık.
Çekilmesi gereken fotoğraflar
- Binanın dört cepheden genel görünümü ve çatıya çıkış noktası
- Her çatı yüzeyinin geniş açı fotoğrafı ve güney yönüne bakan görünüm
- Çatı kaplamasının yakın çekimi, hasarlı noktalar
- Görülebiliyorsa taşıyıcı sistem (makas, aşık, kiriş)
- Engeller ve çevredeki gölge kaynakları
- Ana pano (kapak açık ve kapalı), sayaç ve sayaç etiketi
- Planlanan inverter yeri ve kablo güzergâhı boyunca kritik noktalar
- Topraklama bağlantı noktası
Fotoğrafları çekerken konum bilgisini açık tutun ve her fotoğrafın neyi gösterdiğini kısa bir notla kaydedin. Ofiste tasarım yapan kişi sahayı görmemiş olabilir; iyi etiketlenmiş fotoğraflar ikinci bir keşif ziyaretini gereksiz kılar.
İş güvenliği
Çatıya çıkmadan önce kaplamanın üzerinde yürünebilir olup olmadığını değerlendirin; sandviç panel ve kırılgan ışıklıklar ciddi düşme riski taşır. Emniyet kemeri bağlanabilecek noktaları, parapet yüksekliğini ve yaşam hattı ihtiyacını not edin. Islak, rüzgârlı veya karlı havada çatı keşfini erteleyin. Bu notlar montaj ekibinin iş güvenliği planına da girdi sağlar.
Müşteri beklentileri
Keşif, müşteriyle yüz yüze konuşabileceğiniz en iyi fırsattır. Şunları netleştirin: hedef faturadan ne kadar tasarruf beklediği, paneller için tercih ettiği veya istemediği alanlar, estetik beklentiler, depolama isteği, bütçe aralığı ve ne zaman kurulum istediği. Müşterinin taleplerini yazılı olarak forma geçirmek, teklif aşamasında "ben bunu söylemiştim" tartışmalarını önler.
Yazdırılabilir kontrol listesi
| Başlık | Kontrol edilecek | Not |
|---|---|---|
| Çatı | Tip, kaplama yaşı ve durumu | |
| Çatı | Her yüzeyin yönü ve eğimi | |
| Çatı | Brüt ve kullanılabilir alan | |
| Çatı | Engeller ve yükseklikleri | |
| Çatı | Çevre gölge kaynakları ve mesafeleri | |
| Çatı | Erişim, vinç/iskele ihtiyacı | |
| Yapı | Taşıyıcı türü, aralıklar, görünür hasar | |
| Elektrik | Ana pano yeri, boş yer, ana şalter | |
| Elektrik | Sayaç tipi, seri no, faz | |
| Elektrik | Topraklama varlığı ve durumu | |
| Elektrik | DC kablo mesafesi (m) | |
| Elektrik | AC kablo mesafesi (m) | |
| Elektrik | İnverter konumu, havalandırma, internet | |
| Tüketim | 12 aylık fatura, birim fiyat, sözleşme gücü | |
| Tüketim | Gün içi kullanım profili, yeni yükler | |
| Fotoğraf | Cephe, çatı, pano, sayaç, güzergâh | |
| Güvenlik | Kırılgan yüzey, bağlantı noktası, parapet | |
| Müşteri | Talep edilen güç, panel/inverter tercihi, depolama, bütçe, tarih |
Keşiften sonra
Keşif raporunu aynı gün tamamlamak bilgilerin tazeyken yazılmasını sağlar. Rapor tasarım ve teklif ekibine, gerekiyorsa statik değerlendirme yapacak mühendise iletilir. Keşfin tarihini ve keşfi yapan kişiyi proje kaydına işlemek, projenin sonraki aşamalarının takibini de kolaylaştırır; bu konuyu 13 aşamalı proje takibi yazımızda ele aldık.
PVAGE ile saha keşfi
PVAGE'de keşif, standart bir saha formu üzerinden yapılır. Formda çatı, elektrik ve tüketim bilgilerinin yanında talep edilen güç, panel ve inverter tercihi, depolama isteği ile DC ve AC kablo mesafeleri kaydedilir. Sahada çekilen fotoğraflar ve GPS konumu keşfe eklenir.
Keşif raporları bir onay ve red akışından geçer; onaylanan rapordan tek adımla "Teklif Hazırla" veya "Montaj Planla" adımına geçebilirsiniz. Böylece sahada toplanan bilgi tasarım, teklif ve iş programı ekiplerine yeniden yazılmadan aktarılır. Ayrıntılar için saha keşfi özellik sayfasına bakabilirsiniz.